Phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt

ThS. Nguyễn Viết Thành - ThS. Trần Việt Long

1.Đặc điểm: Ung thư tuyến tiền liệt (TTL) là bệnh lý ung thư gặp ở nam giới trên 50 tuổi, đứng hàng thứ 2 trong các nguyên nhân gây tử vong do ung thư sau ung thư phổi và ung thư đại trực tràng trên toàn thế giới.

Ung thư TTL giai đoạn khu trú có rất ít triệu chứng. Trên thực tế, những bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng với các biểu hiện rối loạn tiểu tiện thường đã ở giai đoạn muộn, đã xâm lấn ngoài vỏ và di căn.

Nếu được phát hiện bệnh ở giai đoạn khu trú, bệnh nhân có cơ hội cao sống sau 10 năm với phẫu thuật cắt TTL triệt để. Vì vậy, việc phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn này là mục tiêu đặt ra cho bác sỹ chuyên khoa tiết niệu nhằm kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

2. Chương trình tầm soát ung thư TTL: nhằm phát hiện sớm những ung thư TTL khi ở giai đoạn khu trú bằng việc thăm khám chuyên khoa và các xét nghiệm chuyên biệt:

- Áp dụng trên các bệnh nhân nam giới trên 50 tuổi đến khám lần đầu hoặc bệnh nhân nam giới có người nhà cùng huyết thống đã được chẩn đoán ung thư.

- Thăm trực tràng: bác sĩ chuyên khoa dùng tay sờ khám TTL qua hậu môn người bệnh nhằm phát hiện ra các bất thường của TTL: các nhân cứng, vị trí đau, mất rãnh…Đây là thủ thuật khám đơn giản nhưng có ý nghĩa chẩn đoán định hướng cao.

- Xét nghiệm PSA máu: việc định lượng PSA máu toàn phần và tự do cho phép chẩn đoán sớm ung thư TTL. PSA cũng có thể tăng cao hơn bình thường do viêm tiết niệu, do sang chấn tuyến tiền liệt, sau quan hệ tình dục…Vì vậy để tránh các yếu tố gây nhiễu, cần làm thêm đồng thời một số xét nghiệm khác như xét nghiệm nước tiểu 10 thông số, chụp hệ tiết niệu không chuẩn bị.

- Siêu âm TTL qua đầu dò trực tràng: bác sỹ sẽ đưa đầu dò siêu âm qua lỗ hậu môn vào trực tràng để tiến hành siêu âm TTL (TTL là tổ chức lân cận sát bên trực tràng). Cách thức siêu âm này cho kết quả đánh giá thăm dò về TTL chính xác nhất so với cách siêu âm TTL đặt đầu dò trên thành bụng.

Dựa trên kết quả của 3 thăm dò này, bác sỹ chuyên khoa sẽ đánh giá định hướng sàng lọc ra bệnh nhân có nguy cơ ung thư TTL, từ đó tiến hành thêm các xét nghiệm như sinh thiết TTL làm giải phẫu bệnh nhằm xác định chính xác ung thư TTL hay lành tính.